تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی رشت

تاریخ شفاهی (oral History) یكی از شیوه های پژوهش در تاریخ است و به شرح و شناسایی وقایع، رویدادها و حوادث تاریخی براساس دیدگاه ها، شنیده ها و عملكرد شاهدان، ناظران و فعالان آن ماجراها می پردازد. امروزه تاریخ شفاهی جزء لاینفک تاریخ شمرده می شود و در اکثر مراکز پژوهشی مورد توجه است.

انقلاب اسلامی ایران حرکت بزرگ مردم ایران به رهبری امام خمینی (ره) در سال 1357ش. بود که موجب سقوط نظام پادشاهی و ایجاد نظام جمهوری اسلامی شد. این انقلاب پُرشکوه یکی از مهم ترین رویدادهای قرن معاصر ایران و جهان شمرده می شود. اتفاقات و حوادث فراوانی در هنگام وقوع انقلاب اسلامی رُخ داده است که هنوز بعضی از آن ها در سینه های مردم باقی مانده است و در جایی ثبت و ضبط نگردید. تاریخ شفاهی یکی از ابزارهای ثبت و ضبط این وقایع است.

در زمان پیروزی انقلاب اسلامی در شهر رشت به عنوان مرکز استان گیلان نیز رویدادها و حوادث زیادی رُخ داده است که هنوز با گذشت بیش از چهار دهه کمتر در جایی مکتوب شده است. گفتار حاضر تنها درصدد تبیین و توضیح بخشی از آن ها با استفاده از مصاحبه های مؤثقین است. نویسنده اگرچه خود نقش کم رنگی در حوادث دوره انقلاب اسلامی شهر رشت داشته، ولی چون شاهد و ناظر اغلب حوادث بوده و در بسیاری از آن ها حضور پیوسته داشت، سخنانش جزیی از تاریخ شفاهی این شهر است. این جانب هیچ وقت ادعایی درباره کامل بودن شرح رودیدادهای ذکر شده نداشته و بیان این مطالب را در راستای باز کردن دوباره شرح وقایع رُخ داده می دانم. جزئیات مطرح شده در این گفتار بخشی از کتاب دفتر ایام (زیر چاپ) بوده و تا به امروز در جایی منتشر نشده است.

مقاله مفصل تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی رشت در یک مقدمه کوتاه درباره ضرورت تاریخ شفاهی برای بیان تاریخ انقلاب اسلامی رشت، و 30 صفحه در دو قسمت است. در قسمت اول موضوعاتی مثل تاریخ شفاهی مراکز انتظامی و امنیتی رشت شامل: کلانتری ها، شهربانی، ژاندارمری، ساواک، زندان، کمیته انقلاب اسلامی، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بسیج سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بسیج مساجد و بسیج پایگاه مسجد ثاراللهی؛ و در قسمت دوم نیز موضوعات مهمی مانند نماز جمعه، وقایع دانشگاه گیلان، ماجرای خیابان علم الهُدی، سازمان مجاهدین خلق و سازمان چریک های فدایی خلق، آورده شد. این دو قسمت در چهار شماره روزنامه های صبح رشت تحت عنوان «تاریخ شفاهی مراکز انتظامی و امنیتی رشت در زمان پیروزی انقلاب اسلامی»، روزنامه گیلان امروز، سال 24، شماره 5679، دوشنبه 20 بهمن 1399، صفحه 3؛ و شماره 5680، سه شنبه 21 بهمن 1399، صفحه 3 (16 صفحه)؛ به آدرس اینترنتی:

https://gilan-today.com/index.php?pageId=3&npp=5679

https://gilan-today.com/index.php?pageId=3&npp=5680

و «نگاهی به تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی در شهر رشت»، روزنامه سوال جواب، سال هفتم، شماره 1682، دوشنبه 20 بهمن 1399، صفحه 8 ؛ و شماره 1683، سه شنبه 21 بهمن 1399، صفحه 8 (14 صفحه)؛ به آدرس اینترنتی:

http://www.soaljavabdaily.ir/archive/issue1682-page8

http://www.soaljavabdaily.ir/issue1683-page8

و همچنین پس از ویرایش فنی و محتوایی در سایت رنگ ایمان به آدرس:

http://www.rangeiman.ir/15140، جمعه 19 فوریه 2021؛ و

http://www.rangeiman.ir/15142، شنبه 20 فوریه 2021؛ و

http://www.rangeiman.ir/15144، شنبه 20 فوریه 2021؛ و

http://www.rangeiman.ir/15151، دوشنبه 22 فوریه 2021؛ منتشر شده است.

شهر باران ...