تکمیل پژوهش های انساب با داده های زیستی

یادداشت «گزارشی از نشست علمی تکمیل پژوهش‌های انساب با داده‌های زیستی» در صفحه اول روزنامه سوال جواب، شنبه دوم اسفند 1404 انتشار یافت. در بخشی از این گزارش آمده است:

نشست تخصصی «هم‌افزایی اسناد تاریخی و ژنتیک؛ روش‌شناسی تکمیل پژوهش‌های انساب با داده‌های زیستی» روز دوشنبه ۲۰ بهمن ۱۴۰۴ با حضور پژوهشگران حوزه تاریخ و علوم زیستی، به همّت گروه تاریخ و سیره اهل‌بیت(ع) و انساب بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی در تالار شیخ طوسی برگزار شد. در این نشست، ظرفیت‌های میان‌رشته‌ای برای بیشتر شدن دقت در پژوهش‌های انساب مورد ارزیابی قرار گرفت.

دکتر دامون نشتاعلی، متخصص بیوانفورماتیک و تحلیل داده‌های ژنتیکی، مبانی علمی مطالعات ژنتیکی را تشریح کرد و ضمن تبیین ساختار DNA و فرایند توالی‌یابی، بیان داشت: مطالعات ژنتیکی، به‌ویژه از طریق ارزیابی نشانگرهای خاص در کروموزوم Y، می‌تواند در شناسایی قرابت‌های پدری میان افراد و خاندان‌ها مؤثر باشد. با این حال، این داده‌ها تنها نشان‌دهنده قرابت زیستی‌اند و تعیین انتساب تاریخی به شخصیت‌هایی چون ائمه اطهار(ع) نیازمند زنجیره مستند تاریخی و شواهد اسنادی مکمل است. بنابراین، ژنتیک در کنار تاریخ معنا می‌یابد و جایگزین مدارک مکتوب نیست.

در بخش دیگر نشست، رسول سعیدی‌زاده، پژوهشگر تبارشناس، ضمن اشاره به سابقه نظریه علمی اثبات سیادت با تکیه بر داده‌های ژنتیکی - که از ابتکارات نظری خود اوست – به نظر دکتر محمدصادق فلاح، متخصص ژنتیک مولکولی و عضو هیئت علمی مرکز پژوهش‌های ژنتیک انسانی کوثر، و دکتر ریحانه سیدابراهیمی، استادیار علوم تشریحی دانشگاه علوم پزشکی قم، در تأیید وجود جدّ مشترک در سادات پرداخت.

در پایان کار، حاضران با طرح پرسش‌هایی درباره دقّت روش‌های ژنتیکی، نحوه نمونه‌گیری، ملاحظات اخلاقی و نسبت داده‌های زیستی با اسناد تاریخی، وارد گفت‌وگوی علمی شدند و سپس بر ضرورت استمرار گفت‌وگوی میان‌رشته‌ای در مطالعات انساب تأکید شد.