لودگی زبان گیلکی از طریق رسانه های عمومی

جوان گیلانی با وجود بیان و درک زبان گیلکی از اجرای آن در محیط های عمومی احساس شرم می کند، در حالی که یک جوان کرد یا ترک بدون خجالت به زبان خویش صحبت می کند، پرویز فکرآزاد نویسنده و فعال فرهنگی رشت درباره علت لودگی و مسخرگی زبان گیلکی حرف های خواندنی دارد. او می گوید:

برای اینکه فرهنگ یک ملت از بین برود، ابتدا باید زبانش را از بین ببرند و این اتفاق برای ما پیش آمد. یکی از دلایلی که ترک ها و کردها در جمع به زبان بومی صحبت می کنند این است که هرکدام همسایگان همزبان دارند؛ ترک ها با آذربایجان و کردها با کردستان عراق و در آن کشورها تولید محتوا صورت می گیرد. از طرفی صحبت کردن به صورت روزمره باعث می شود دایره واژگان روز به روز گسترده تر شود؛ اما همسایه ما دریاست، به همین علت روشنفکران و هنرمندان گیلک زبان ناگزیر به تولید محتوا هستند؛ و از سوی دیگر بر اساس قانون اساسی زبان هر قوم باید در کنار زبان رسمی در مدارس تدریس شود.

یکی از دلایل شرم جوانان گیلانی از صحبت به زبان گیلکی این است که تبلیغات مسمومی انجام شده و این تصور غلط وجود دارد که زبان گیلکی زبان لودگی، تمسخر و فحش است. پیش از انقلاب اسلامی، خانواده ها برای اینکه مشکلی برای بیان فرزندان پیش نیاید با آنها فارسی صحبت می کردند، اما متأسفانه این موضوع پس از انقلاب تشدید شد. همچنین تغییر مناسبات تولیدی و مهاجرت گیلانیان برای کسب درآمد به دیگر شهرهای ایران (مثل تهران، کرج و اراک) باعث شد به زبان فارسی تسلط بیشتری پیدا کنند؛ بنابراین حرف زدن به فارسی به خانواده ها تحمیل شد.

تخریب زبان گیلکی از طریق رسانه ها پیش از انقلاب اسلامی آغاز شد و نمونه بارز آن آقای «میری» بود که تهرانی صحبت و «برار» تنها کلمه گیلکی بود که استفاده می کرد و همه نقش ها برای تخریب زبان گیلکی بود و تصورهای غلط دیگر شهرها درباره صفات گیلک ها از همانجا آغاز شد. همچنین در بعضی از سریال های تلویزیون بازیگران به زبان فارسی، اما با فونوتیک گیلکی صحبت می کنند که این کار درست نیست.

لودگی زبان گیلکی با رادیو و تلویزیون برجسته شد. لودگی و فکاهی می تواند بخشی از کار باشد، اما اینکه زبان گیلکی فقط به وسیله لودگی و فکاهی پیش رود زبان آسیب می بیند. استند آپ کمدین های گیلانی اغلب تأثیر منفی دارد و زبان را به تمسخر می گیرد. آقای فرشاد عاشور به مسائل اجتماعی خوبی می پردازد، اما به فارسی با فونوتیک گیلکی اجرا می کند و از گیلکی به عنوان دستمایه ای برای جذب مخاطب استفاده می کند تا فارسی زبان ها هم به خاطر ته لهجه وی لبخندی بزنند. استفاده ابزاری برای جمع آوری طرفدار اشتباه و بدترین نوع استفاده است.

منبع: فکر آزاد، پرویز، «اغلب استند آپ کمدین های گیلانی تأثیر منفی دارند، ...»، گیل خبر، 408636 http://gilkhabar.ir، ۷ فروردین ۱۳۹۸.

شهر باران ...