آیت الله سید محمدمهدی موسوی خلخالی

به مناسبت فوت آیت الله موسوی خلخالی در شامگاه شنبه 30 آذر سال 1398ش. زندگی نامه وی از کتاب فرزانگان رشت (علما و فضلا) در زیر آورده می شود. خداوند تعالی او را با اجداد مطهرش محشور فرماید.

آیت الله سید محمدمهدی موسوی خلخالی، فرزند (← سیدفاضل موسوی خلخالی)، از عالمان و اساتید معروف حوزهی علمیهی مشهد در عصر حاضر است. او در سال ۱۳۰۴ش. مصادف با ۱۳۴۴ق. در شهر رشت متولد شد. وی جهت تحصیل در حوزهی علمیه در سال ۱۳۲۰ش. عازم نجف اشرف شد و دروس سطح و همچنین سطوح عالی حوزه یعنی: رسائل، مکاسب و کفایه، را محضر اساتید برجستهای همچون آیات عظام: شیخ مجتبی لنکرانی، میرزا حسن یزدی، شیخ مرتضی طالقانی و شیخ محمدتقی ایروانی استفاده کرد. وی سپس درس خارج فقه و اصول را محضر آیةالله حکیم، آيةالله شیخ حسین حلی و به خصوص آیةالله سیدابوالقاسم خویی از سال ۱۳۲۵ش. تا سال ۱۳۳۹ش. استفاده نمود و در شمار شاگردان برجستهی آقای خویی قرار گرفت. وی در درس فلسفه آيةالله شیخ صدرا بادکوبهای و درس تفسیر آیةالله خویی شرکت نمود. او همچنین در درس آیةالله شهید شیخ مرتضی بروجردی شرکت کرد و در درس خارج با بزرگانی همچون آیات عظام: سیدعلی سیستانی، شیخ حسین وحید خراسانی (ت. 1300ش.)، میرزا علی فلسفی، میرزا جواد تبریزی، شهید سید محمدباقر صدر، سیدعلی شاهرودی، محمداسحاق فیاض و محمدتقی جواهری هم دوره و هم درس بود.

آیةالله خلخالی در ایام حضور خود در نجف به تدریس دوره ی سطح حوزهی علمیه مانند: ادبیات عرب، لمعه، معالم، رسائل، مکاسب و کفایه اشتغال ورزید. وی سپس به تهران مهاجرت و در آنجا اقامت نمود و به انجام برنامههای علمی و تبلیغی پرداخت. وی در تهران نیز سالها به تدریس سطوح عالی و درس خارج فقه و اصول، جهت طلاب و روحانیون اهتمام داشت و امامت جماعت مسجد صدریه را نیز بر عهده داشت و در این مدت به تأسیس کتابخانهی عمومی و حوزهی علمیه در تهران اهتمام ورزید. او پس از وفات آيةالله میرزا علی فلسفی در سال 1384ش. به درخواست جمعی از فضلا و طلاب، ساکن مشهد مقدس شد و به تدریس خارج اصول در مدرسهی آيةالله خویی اشتغال ورزید. درس خارج اصول وی هم اکنون از دروس پر رونق حوزهی علمیهی مشهد محسوب میشود و طلاب بسیاری از محضر او کسب فیض میکنند.

آیةالله موسوی خلخالی، در دوران انقلاب اسلامی همواره از مدافعین نهضت امام خمینی(ره) بوده و از مشاورین در تدوین قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به شمار میرود. از نصایح اخلاقی وی خطاب به طلاب حوزههای علمیه است: «توکل کنید به خدا و در این راه هر چه زحمت بکشید و تحمل بکنید، اجر شما بیشتر خواهد بود. برای این جهت که میخواهید عمرتان را در راه خدا صرف کنید، فایدهای به مردم برسانید، مردم از معلوماتتان استفاده بکنند، اجرتان بیشتر است. سرمایه شما علم و تقوا است، همین را شما صرف کنید در راه خدا بهترین نتیجه را دارد، بهتر از این است که در مقابل آنهایی که تجارت مالی میکنند، تجارت بکنید با آن مالی که در اختیارتان نیست. البته خدا آن ها را هم اجر بدهد و آن ها را هم بیاجر نخواهد گذاشت و لکن ما طلبهها به این امید هستیم. ما میگوییم «و من یتوکل علی الله فهو حسبه» (طلاق/ 3)؛ فقط توکل بر خدا؛ انسان به غیر خدا به چه کسی توکل کند، به چه کسی امید داشته باشد؟! به هر کسی امید داشته باشد، مثل خود ما عاجز است، پس بهترین توکل، توکل به خدا است. ما مسئلهگو نمیخواهیم، مسئلهگو فراوان است، طلاب حوزه باید به درجه اعلای اجتهاد برسند. روحانی با اینکه درجات علم و ایمان را دارد، بایستی متواضع باشد، تواضع از روحانی بهترین تبلیغ برای مردم است. مردم وقتی ببینند یک روحانی محترم با علم و تقوا این قدر تواضع میکند، در آن ها هم اثر میکند. طلبهها نباید به مدرکگرایی گرایش پیدا کنند.» (موسوی خلخالی؛ شریف رازی، ج4، ص 442-443)

دورهی فقه الشیعه تقریرات خارج فقه آیهالله خویی؛ مدارک العروة الوثقی: فقه الشیعة: ما یجب فیه الخمس؛ الرضاع؛ الانفال؛ حاکمیت در اسلام در مورد ولایت فقیه، به فارسی و عربی؛ شریعت و حکومت؛ تحریفناپذیری قرآن؛ تقریرات کامل اصول آيةالله خویی، و همچنین امام منتظر پیرامون موضوع مهدویت، از آثار چاپ شده اوست.

این عالم ربانی شامگاه شنبه ۳۰ آذر ماه سال 1398ش. در سن ۹۵ سالگی در مشهد مقدس به دیار ابدی شتافت. پیکر وی روز دوشنبه ۲ دی ۱۳۹۸ش. با حضور جمعی از مردم و مسوولان استانی در مشهد مقدس تشییع شد.

مقام معظم رهبری در پیامی درگذشت آیتالله سیدمهدی خلخالی را تسلیت گفتند. متن پیام رهبر انقلاب اسلامی به این شرح است:

بسم الله الرحمن الرحیم. رحلت عالم جلیل مرحوم آیتالله آقای حاج سیدمهدی خلخالی رضواناللهعلیه را به بیت محترم و همهی ارادتمندان و شاگردان ایشان در تهران و مشهد تسلیت عرض میکنم. ایشان فقیهی عالیقدر و مدرّسی بزرگ بودند و خدمات دینی و علمی با ارزشی به حوزههای علمیه و به محیط دینی کشور ارائه کردند. نوشتهئی متین در باب حکومت اسلامی مانند دیگر نوشتجات فقهی و اصولی از یادگارهای برجسته ایشان است. از خداوند متعال رحمت و مغفرت و علوّ درجات ایشان را مسألت میکنم. سیّدعلی خامنهای. 2 دی 1398

شهر باران ...